Mình từng là người dạy tiếng Anh, nhưng lại không biết cách giúp chính con mình nói
Ngày trước, mình dạy con theo cách duy nhất mình biết. Đó cũng là cách mình từng được học và đã dùng với hàng trăm học sinh.
Mình mua flashcard. Mình chỉ từng tấm hình, đọc từng từ rồi bảo con đọc theo. Con nhìn mình với vẻ ngơ ngác. Thi thoảng con lặp lại để chiều mẹ, rồi lại quay đi chơi.
Mình biết cách này không ổn. Nhưng mình không biết mình sai ở đâu.
"Cho đến một dịp, cả gia đình mình sang Đức."
Khi ấy, con mình mới 3 tuổi và chưa biết một chữ tiếng Đức nào. Ngày đầu đi nhà trẻ về, con nói: "Mẹ ơi, cô nói gì con không hiểu." Mình thương con lắm.
Vậy mà khoảng hai tháng sau, con đã bắt đầu nghe và nói tiếng Đức. Không bài tập. Không flashcard. Không ai bắt con ngồi học từng từ.
Lúc đó, mình chỉ nghĩ: "Sống ở nước ngoài thì trẻ nói được thôi." Rồi mình bỏ qua một manh mối rất quan trọng.
Cho đến khi mình bước vào một lớp học không có bàn, bảng hay flashcard
Một chị phụ huynh người Tây Ban Nha rủ mình đưa con đến học thử tiếng Anh. Chồng chị là người Anh nên mình khá ngạc nhiên. Nếu ở nhà đã có ba nói tiếng Anh, tại sao chị còn đưa con đến lớp? Chị chỉ cười: "Cứ đến đi. Lớp hay lắm, tụi nhỏ thích lắm."
Thế là mình đi. Và mình ngồi quan sát.
Lớp học dùng đồ vật thật, không flashcard, không bảng đen
Không có cảnh cô đọc rồi trẻ đồng thanh nhắc lại. Cô ngồi dưới đất cùng các con. Cô hát, chơi và dùng những đồ vật ngay trước mặt. Mỗi câu tiếng Anh đều gắn với một hành động, một món đồ hoặc một cảm xúc thật.
Các con có thể chưa hiểu từng từ. Nhưng các con hiểu chuyện gì đang diễn ra. Và chính lúc ấy, mình nhận ra điều mình đã bỏ lỡ.
"Trẻ không cần được 'dạy thêm' một ngôn ngữ. Trẻ cần được sống trong ngôn ngữ đó."
Con mình nghe tiếng Đức giữa những sinh hoạt thật ở trường. Con hiểu dần qua ánh mắt, hành động và những việc lặp lại mỗi ngày. Rồi khi đã nghe đủ và hiểu đủ, con tự nói.
Ba mẹ cũng đã làm điều tương tự với tiếng Việt. Không ai đưa flashcard cho một em bé rồi kiểm tra con mỗi tối. Ba mẹ chỉ nói chuyện với con trong lúc ăn, tắm, chơi và đi ngủ. Con nghe trước. Con hiểu dần. Rồi đến một ngày, con tự bật ra tiếng nói đầu tiên.
Tiếng Anh cũng có thể bắt đầu theo cách tự nhiên như vậy. Nhưng điều đó không có nghĩa là ba mẹ phải nói tiếng Anh cả ngày. Không cần biến nhà mình thành lớp học. Không cần thuộc hàng trăm câu giao tiếp.
Ba mẹ chỉ cần tạo đúng một vài khoảnh khắc, rồi lặp lại chúng đủ đều.
Đó là điều mình bắt đầu làm lại với con. Mình nói những câu tiếng Anh ngắn khi đưa con đi học. Mình dùng chúng lúc tắm, lúc ăn và trước giờ ngủ. Ban đầu, con chỉ nghe. Nhưng lần này mình không thúc con nói lại. Mình biết con đang kết nối âm thanh với những gì đang diễn ra.
Rồi con bắt đầu tự bật ra những câu tiếng Anh đúng lúc. Không phải để trả bài. Không phải để làm mẹ vui. Con nói vì câu đó đã trở thành một phần trong cuộc sống của con.
Sau đó, con còn tự lấy sách tiếng Anh trước giờ ngủ. Mình không phải nhắc nữa.
"Ba mẹ không cần giỏi tiếng Anh để đồng hành cùng con. Ba mẹ chỉ cần biết nên nói gì, nói lúc nào và chờ con ra sao."
Ba mẹ đã không thiếu cố gắng. Ba mẹ chỉ đang dùng một cách khiến tiếng Anh giống bài kiểm tra hơn là ngôn ngữ sống. Và một khi đổi cách, những khoảnh khắc rất nhỏ cũng có thể tạo ra thay đổi lớn.
